مضرات پلاستیک برای محیط زیست از آنجایی شروع شد که انسان‌ها دریافتند پلاستیک برخلاف ظاهر بی ضرری که دارد، یکی از ماندگارترین آلاینده‌های زمین است. تنها چند سال پس از استفاده از وسایل پلاستیکی، جسد حیواناتی در طبیعت یافت شد که علت مرگ آن‌ها، بلعیدن پلاستیک بود؛ فاجعه‌ای که نشان می داد، راحتی انسان چه بهای سنگینی برای طبیعت دارد. از سوی دیگر، همواره اثر زباله‌های پلاستیکی که باعث نگرانی همگان است، در سراسر زمین مشهود است. در این مقاله به بررسی مضرات پلاستیک در طبیعت، انواع آن و راهکارهایی می‌پردازیم که می‌تواند مسیر بهتری برای حفاظت از محیط زیست رقم بزنند.

آلودگی پلاستیکی (Plastic Pollution) چیست؟

آلودگی پلاستیکی (Plastic Pollution) به تجمع و پراکندگی زباله‌ها و ذرات پلاستیکی همچون، بطری‌ها، کیسه‌ها، بسته بندی‌ها، تورهای ماهی گیری و همچنین ذرات ریزتر مانند میکروپلاستیک‌ها (ذرات کوچکتر از ۵ میلی متر) در محیط‌های طبیعی، از خشکی و رودخانه‌ها گرفته تا اقیانوس‌ها اطلاق می‌گردد.

اهمیت شناخت آلودگی پلاستیکی از آن جهت است که آثار آن فراتر از منظر ظاهری زباله بوده و تهدیدی جدی برای حیات وحش، اکوسیستم‌های دریایی و سلامت انسان به شمار آمده و به تغییرات اقلیمی و کاهش تنوع زیستی نیز دامن می‌زند.

دلایل ایجاد آلودگی پلاستیک در طبیعت

بعد از گذشت چند سال از سال 1907 که انقلاب نوینی در صنعت پلاستیک با تولید باکلیت (Bakelite) رخ داد؛ مردم در سراسر دنیا متوجه مضرات پلاستیک برای محیط زیست از گرفتن جان موجودات، تا آلوده کردن سطح اقیانوس ها و کوه و جنگل شدند. اما به چه دلیلی این وسایل پلاستیکی از بین نمی‌روند؟

پلاستیک‌های یکبار مصرف

یکی از اصلی ترین عوامل مضرات پلاستیک در طبیعت، تولید و استفاده گسترده از پلاستیک‌های یکبار مصرف (لوازم پلاستیکی پر مصرف) است. این محصولات مانند بطری‌های نوشیدنی، کیسه‌های خرید، بسته بندی‌های خوراکی و نی‌های پلاستیکی، تنها برای چند دقیقه یا چند ساعت استفاده می‌شوند، اما برای قرن‌ها در محیط باقی می‌مانند. بخش بزرگی از این زباله‌ها به دریاها و اقیانوس‌ها راه می‌یابند و موجب خفگی و مرگ موجودات دریایی می‌شوند. طبق گزارش سازمان ملل، سالانه بیش از ۸ میلیون تن پلاستیک وارد آب‌های جهان می‌شود که بخش اعظم آن پلاستیک‌های یکبار مصرف است.

شاید علاقمند باشید در مورد “لیست بهترین سرویس های پلاستیک عروس در سال 1404” هم بخوانید!

دفع نامناسب زباله

نداشتن آگاهی نسبت به دفع زباله های پلاستیکی، یکی دیگر از دلایل مضرات پلاستیک برای محیط زیست می‌باشد. هنگامی که زباله ها به درستی دفع نشوند موجب آسیب به طبیعت و حیوانات شده و آلودگی خاک، آب و هوا را به همراه خواهند داشت؛ به عنوان مثال، زباله‌های پلاستیکی که به طور صحیح بازیافت نمی‌شوند، به آبراه ها راه پیدا می کنند. تحقیقات دانشمندان، خبر از آن داده است که میکروپلاستیک‌ها در خون و مغز انسان وجود دارند و می توانند احتمال حمله قلبی، سکته مغزی و مرگ را افزایش دهند.

در نتیجه دفع صحیح زباله، از جمله استفاده از سطل زباله مخصوص، به جلوگیری از آلودگی و کاهش خطر آلودگی محیط زیست کمک می کند.

انواع روش دفع نامناسب زباله

• رهاسازی در طبیعت
• تخلیه در رودخانه‌ها و دریاها
• سوزاندن زباله‌ها در فضای باز
• دفع زباله همراه با پسماندهای عادی
• دفن غیرایمن در محل‌های دفن زباله
• نبود امکان تفکیک زباله از مبدا

ایجاد میکروپلاستیک‌ در اقیانوس

میکروپلاستیک‌ها(Microplastic) ذرات کوچکی از پلاستیک هستند که اندازه‌ای کمتر از ۵ میلی‌متر دارند و از تجزیه تدریجی زباله‌های بزرگتر یا از طریق استفاده در محصولات آرایشی و صنعتی به وجود می‌آیند. این ذرات به قدری کوچک‌اند که حتی در عمیق ترین نقاط اقیانوس و بدن موجودات دریایی نیز یافت شده‌اند. متاسفانه ماهی‌ها، پرندگان و لاک پشت‌ها این ذرات را به اشتباه می‌بلعند و در نتیجه با مشکلات گوارشی، کاهش تغذیه یا مرگ روبه رو می‌شوند. این اتفاق ناگوار به شدت به محیط زیست و آبزیستان آسیب زده است.

افزایش تولید و مصرف پلاستیک

تولید و مصرف محصولات پلاستیکی (تاریخچه پلاستیک در ایران) نیز از عوامل دیگر مضرات پلاستیک برای محیط زیست به شمار می‌رود. پلاستیک از نفت خام تولید می‌شود(منبعی غیرقابل تجدید) و فرایند تولید آن نیازمند انرژی فراوان است. این موضوع باعث انتشار گازهای گلخانه‌ای شده و منجربه افزایش گرمایش جهان می‌شوند. تغییرات اقلیمی تهدیدی جدی برای انسان‌ها و حیات وحش است و هرچه حضور پلاستیک در طبیعت ادامه یابد، این وضعیت وخیم تر خواهد شد.

مضرات پلاستیک برای محیط زیست چیست؟

مضرات پلاستیک در طبیعت تنها به اینجا ختم نمی‌شود و ما شاهد اثرات نابودگر بیشتری هستیم، چرا که وسایل پلاستیکی به دلیل تجزیه ناپذیری بالا، صدها تا هزاران سال در طبیعت باقی می‌مانند و در این مدت، خاک، آب، هوا و موجودات زنده را نابود می‌کنند. باعث افسوس است که زباله های پلاستیکی یکی از مهم ترین آلاینده‌های قرن حاضر می‌باشد و در همه جای کره زمین از کوه‌های یخ گرفته تا اعماق اقیانوس‌ها یافت می‌شوند.

آلودگی پلاستیک می‌تواند زیست‌بوم‌ها و فرآیندهای طبیعی را دگرگون کند، توانایی اکوسیستم‌ برای سازگاری با تغییرات اقلیمی را کاهش دهد و به‌طور مستقیم معیشت میلیون‌ها نفر را تحت‌تأثیر قرار دهد.
به نقل از سایت unep.org

اثرات آلودگی پلاستیکی به آب ها و حیات دریایی

در سال 1970 اولین پلاستیک‌های موجود در آب دریاها شناسایی و پس از آن آلودگی پلاستیکی آب‌های دریایی و آب شیرین به عنوان یک مشکل جهانی به رسمیت شناخته شد. همچنین هر ساله میلیون‌ها تُن پلاستیک وارد اقیانوس‌ها می‌شود و شبکه‌های غذایی دریایی را مختل می‌کند و به همراه آن  مرگ صدها هزار آبزی، از جمله ماهی‌ها، پرندگان دریایی و لاک پشت‌ها اتفاق می‌افتد. بسیاری از این جانوران پلاستیک را با غذا اشتباه می‌گیرند و پس از بلعیدن، دچار انسداد گوارشی و مرگ می‌شوند.

پلاستیک و آلودگی هوا (افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای و از بین رفتن تنوع زیستی)

در ماه مارس سال ۲۰۱۸، گزارش جهانی که نشان می‌داد بیش از ۵ میلیارد نفر در مناطقی زندگی می‌کنند که فاقد سیستم مناسب برای دفع زباله هستند، منتشر شد. این گزارش هشدار داد که زندگی در چنین شرایطی سالانه موجب مرگ حدود ۹ میلیون نفر در سراسر جهان می‌شود.
امروزه پدیده‌ای به نام “تنفس پلاستیکی” در نیم کره شمالی به واقعیت تلخی تبدیل شده است. شاید باورش سخت باشد، اما وقتی زباله‌های پلاستیکی به جای بازیافت، سوزانده می‌شوند، مواد شیمیایی سمی در آن‌ها آزاد و در هوا پراکنده می‌شود؛ در نتیجه ما ناخواسته این ذرات و بخارات خطرناک را نفس می‌کشیم.

فرآیند سوزاندن زباله های پلاستیکی همچنین باعث انتشار گازهای گلخانه‌ای مانند متان (CH₄) و دی‌اکسیدکربن (CO₂) می‌شود که از عوامل اصلی گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی به شمار می‌روند. این آلودگی نه تنها بر سلامت انسان تأثیر مستقیم دارد، بلکه با افزایش دمای جهانی و از بین رفتن زیستگاه‌ها، به کاهش تنوع زیستی در کره زمین نیز دامن می‌زند.

مضرات پلاستیک در طبیعت (خاک و مواد غذایی)

نانوپلاستیک‌ها با قطری بین ۱ تا ۱۰۰ نانومتر، شاید کوچکتر از آن باشند که با چشم دیده شوند، اما اثرشان بر زمین و زندگی، بسیار بزرگ و نگران کننده است. زمانی که پلاستیک‌ها در طبیعت رها می‌شوند، در اثر فرسایش، نور خورشید و شرایط محیطی به ذرات ریز و سپس نانوپلاستیک تبدیل شده و می‌توانند وارد خاک، آب و حتی زنجیره غذایی شوند و با مواد شیمیایی خطرناک ترکیب گردند.

در پژوهشی که در سال ۲۰۲۴ در مجله Science of The Total Environment منتشر شد، گروهی از دانشمندان ژاپنی از جمله کیوهِی تسوچیدا(Kyohei Uchida) از مؤسسه ملی علوم و فناوری صنعتی پیشرفته (AIST)، نشان دادند که نانوپلاستیک‌ها به ذرات خاک می‌چسبند و ساختار طبیعی آن را تغییر می‌دهند. این تغییرات، جذب آب و مواد مغذی خاک را مختل می‌کند و باعث کاهش کیفیت محصولات کشاورزی و سلامت خاک می شود. تسوچیدا در بخشی از این تحقیق می‌گوید:

“پتانسیل زتای منفی Negative Zeta Potential(یک اصطلاح علمی که برای توضیح بار الکتریکی سطح ذرات بسیار ریز مثل نانوپلاستیک‌ها است) بالای نانوپلاستیک‌ها باعث می‌شود که آنها در محیط آبی از هم دور بمانند، اما وقتی وارد خاک می‌شوند، به سرعت به ذرات معدنی می‌چسبند و رفتار فیزیکی خاک را تغییر می‌دهند.”

به گفته دانشمندان، این ذرات می‌توانند از طریق ریشه گیاهان جذب شوند و در نهایت به زنجیره غذایی انسان راه پیدا کنند. گزارش منتشرشده توسط سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) نیز تأکید می‌کند که آلودگی خاک با میکرو و نانوپلاستیک‌ها یکی از بزرگترین تهدیدهای پنهان برای امنیت غذایی جهان است.

نابودی حیات وحش با افزایش آلودگی پلاستیک

پلاستیک در طبیعت تنها به عنوان زباله نیست! بلکه آلت قتل خاموش جانوران و محیط زیست می‌باشد. چرا که طبق گزارش سازمان ملل متحد (UNEP, 2021)، سالانه بیش از ۱۰۰ هزار پستاندار دریایی و یک میلیون پرنده دریایی در اثر بلعیدن یا گیر افتادن در پلاستیک، جان خود را از دست می‌دهند؛ این یعنی هر تکه پلاستیکی که ما دور می‌ریزیم، می‌تواند حلقه‌ای از حیات را برای همیشه قطع کند.

مضرات پلاستیک برای سلامت انسان

در مقاله‌ای در Environmental Science & Technology  پژوهشگران نوشته اند که:

“قرارگیری مزمن در معرض ریزپلاستیک‌ها می‌تواند به التهاب سلولی، اختلال هورمونی و استرس اکسیداتیو(Oxidative stress) منجر شود.”

بگذارید در ادامه تنها در رابطه با بیماری هایی که از طریق پلاستیک در محیط زیست گریبان گیر ما انسان ها می‌باشد را بدون توضیح اضافی بنویسم تا شاید باعث شود در نحوه دفع زباله های پلاستیکی چاره ای بیاندیشیم! این بیماری ها شامل:

• سرطان
• دیابت
• سوزش و التهاب چشم
• نارسایی و اختلال در بینایی
• مشکلات تنفسی و تنگی نفس
• اختلال عملکرد کبد
• بیماری‌های پوستی
• التهاب و آسیب‌های ریوی
• سردردهای مزمن
• سرگیجه و خستگی عصبی
• مشکلات دستگاه گوارش
• تأثیر منفی بر رشد جنین و سلامت نوزادان

هزینه آلودگی پلاستیک برای اقتصاد جهانی

باعث تأسف است که بشر هر سال بیش از ۴۳۰ میلیون تن پلاستیک تولید می‌کند، بر اساس آمار سازمان ملل متحد (UNEP)، حدود دو سوم این حجم عظیم در مدت کوتاهی به زباله تبدیل می‌شود. این اتفاق سالانه هزینه ای بین ۳۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد دلار بر جهان تحمیل می‌کند؛ این هزینه تنها به پاکسازی زباله‌ها محدود نمی‌شود، بلکه شامل خسارت‌های گسترده تری است که آلودگی پلاستیکی بر اکوسیستم‌ها، کشاورزی، شیلات، گردشگری و سلامت انسان وارد می‌کند.

پیشنهاد می کنیم جهت کاهش حجم این آلودگی زیست محیطی در انتخاب وسایل پلاستیکی آشپزخانه و منزل خود دقت بیشتری نمایید.

راهکارهایی برای کاهش اثرات مضر پلاستیک ها در طبیعت

همه ما تا به اینجا با مضرات پلاستیک برای محیط زیست آشنا شدیم و می‌دانیم که نباید این معضل را نادیده بگیریم. اما آیا اقدامات فردی برای کاهش اثرات پلاستیک در طبیعت کارساز است؟ اگر هر فردی به اندازه توان خود و با دانستن راهکارهای کاهش مضرات پلاستیک در طبیعت، قدم بردارد و خود را مسئول آگاه سازی دوستان، خانواده و آشنایان خود بداند، جمعیت بی نظیری در راستای کاهش زباله های پلاستیکی به وجود می‌آید.

همچنین تیم بازن وظیفه خود می‌داند تا شما هم وطنان عزیز را با راهکارهای کاهش مضرات پلاستیک برای محیط زیست آگاه سازد. با ما همراه باشید!

کاهش پلاستیک‌های یکبار مصرف

اصلی ترین قاتلان محیط زیست، وسایل پلاستیکی یکبار مصرف هستند. با اینکه وجود این محصولات، زندگی را برای ما آسان تر کرده است اما تجزیه لوازم پلاستیکی بسیار دشوار می باشد؛ بنابراین، کاهش استفاده از آنها مهم ترین قدم برای کاهش مضرات پلاستیک در طبیعت به حساب می‌آیند. از بسته بندی مواد غذایی گرفته تا ظروف یکبار مصرف (ظروف یکبار مصرف pp)، وسایل پلاستیکی در همه جای زندگی ما حضور دارند که خوشبختانه فعالان محیط زیست جایگزینی برای آنها پیدا کرده اند.

بهبود مدیریت پسماند

مدیریت صحیح پسماند، گام ضروری برای جلوگیری از مضرات پلاستیک برای محیط زیست است. برای این کار فرقی ندارد در خانه باشید یا محیط کار، باید زباله‌های پلاستیکی را تفکیک کرده و به مراکز بازیافت تحویل دهید. استفاده از سطل‌های بازیافت زباله باعث می‌شود پلاستیک‌ها دوباره وارد چرخه تولید شوند و از ورود آن‌ها به طبیعت جلوگیری گردد.

ترویج فرهنگ بازیافت (سطل‌های بازیافت در فضاهای عمومی )

اگر در جمع خانوادگی، مهمانی، محیط کار، مکان عمومی، فضای آنلاین یا هر جای دیگر هستید، وظیفه خود بدانید و به طور صمیمانه اطرافیان خود را در رابطه با نحوه صحیح تفکیک و بازیافت زباله، آگاه سازید. مطمئنا زمانیکه به آنها در رابطه با مضرات پلاستیک درطبیعت و جانوران و اثراتی که بر روی سلامتی ما انسان ها و نسل های بعدی می‌گذارند، بگویید؛ هم مسیر شما در دفع صحیح زباله های پلاستیکی خواهند شد.

استفاده از مواد جایگزین برای محصولات پلاستیکی (بسته‌بندی کاغذی و مواد زیست‌تخریب‌پذیر )

خوشبختانه در سال های اخیر مردم کشور با مضرات پلاستیک برای محیط زیست آشنا شده اند و در هر مرکز فروشی که قدم می‌گذاریم، افرادی با سبدهای چوبی، زنبیل های پارچه و کیسه های کاغذی حضور دارند. یا حتی در بسیاری از رستوران ها و کافی شاپ ها، ظروف کاغذی را جایگزین محصولات پلاستیکی کرده اند؛ همین اقدامات کوچک که به جای پلاستیک استفاده می‌شوند قدم بزرگی برای سلامت زیستگاه ما به حساب می‌آیند.

اقدام برای پاکسازی سواحل دریا، اقیانوس و سایر مناطق طبیعی

راهکار بعدی، مشارکت مستقیم در پاکسازی محیط‌های طبیعی است. با دوستان خود، گروهی برای جمع آوری زباله‌ها از سواحل، پارک‌ها و مناطق جنگلی ایجاد کنید و در پایان سفر یا به صورت ماهانه به عنوان مسئولیت اجتماعی خود، زباله ها را جمع آوری نمایید. اقدامات فرهنگی که به صورت جمعی انجام می‌شوند تاثیرات بیشتری بر آگاه سازی افراد دیگر می‌گذارد.

اقدامات دولتی و مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها در مورد آلودگی پلاستیک

در مسیر کاهش مضرات پلاستیک برای محیط زیست، نیاز است که دولت و شرکت های بزرگتر هم قدم شوند و قوانینی برای کاهش تولید پلاستیک و حمایت از بازیافت تصویب نمایند. همچنین شرکت ها و کارخانه ها نیز باید بسته بندی‌های پایدار و مواد جایگزین را در محصولات خود استفاده کنند. این هماهنگی میان مردم، کسب و کارها و دولت، مسیر رسیدن به کاهش مضرات پلاستیک در طبیعت را هموار می‌کند.

ایجاد سیاست‌ها و مقررات ملی و بین‌المللی در خصوص کاهش آلودگی پلاستیک در طبیعت

دولت‌ها می‌توانند با تصویب قوانین محدود کننده، تولید پلاستیک‌های غیرقابل بازیافت، تشویق تولیدکنندگان به استفاده از مواد جایگزین و حمایت از بازیافت، چارچوبی پایدار ایجاد کنند. همکاری‌های بین المللی نیز امکان تبادل فناوری و تجربیات موفق را فراهم کرده و تضمین می‌کند که اقدامات محلی، اثرات بلندمدت و جهانی داشته باشند.

استفاده از فناوری‌ها و راه‌حل‌های نوآورانه (پلاستیک‌های زیست‌تخریب‌پذیر)

فناوری‌های نوین می‌توانند تحولی بزرگ در کاهش مضرات پلاستیک ایجاد کنند. پلاستیک‌های زیست‌تخریب‌پذیر، بسته‌بندی‌های قابل بازیافت و فناوری‌های هوشمند مدیریت زباله، همگی ابزارهایی هستند که امکان مصرف کمتر پلاستیک و کاهش اثرات زیست‌محیطی را فراهم می‌کنند. استفاده از این راهکارها همراه با آموزش مردم و حمایت دولت، به ایجاد چرخه‌ای پایدار از تولید و مصرف کمک می‌کند.

دفع صحیح پسماند پلاستیکی

دفع درست پسماند پلاستیکی، حلقه نهایی در زنجیره کاهش مضرات آن است. پلاستیک‌هایی که به درستی تفکیک و بازیافت نمی‌شوند، به خاک، آب و هوا آسیب می‌رسانند، بنابراین لازم است زباله‌های پلاستیکی به مراکز معتبر بازیافت تحویل داده شوند و از سوزاندن یا رهاسازی آن‌ها در طبیعت خودداری گردد. این کار نه تنها باعث حفظ سلامت محیط زیست می شود، بلکه از انتشار گازهای گلخانه‌ای و آلودگی‌های شیمیایی نیز جلوگیری می‌کند.

حمایت از مشاغل سازگار با محیط زیست

یکی دیگر از راهکارهای مؤثر، حمایت از کسب‌وکارهایی است که تولید پایدار دارند و از مواد جایگزین برای پلاستیک استفاده می‌کنند؛ خرید از این مشاغل، باعث تشویق مصرف‌کنندگان می شود تا گزینه‌های دوستدار محیط زیست را انتخاب کرده که به توسعه اقتصاد سبز کمک می‌کند. با این کار، بازار به سمت تولید و مصرف کمتر پلاستیک‌های مضر حرکت می‌کند و فرهنگ پایدارسازی محیط زیست تقویت می‌شود.

اقدامات فردی برای کاهش آلودگی پلاستیک (نکاتی برای کاهش مصرف پلاستیک)

یادمان باشد که زمین، علاوه بر اینکه خانه ما انسان‌هاست، محل زندگی تمامی گونه‌های زیستی جانوری نیز به شمار می‌آید. هر تصمیم و اقدامی که در زندگی روزمره می‌گیریم، اثر مستقیم یا غیرمستقیم بر محیط زیست دارد؛ حتی تغییرات کوچک در سبک زندگی می‌توانند در کاهش آلودگی پلاستیک نقش بزرگی داشته باشند و سلامت طبیعت و حیوانات را حفظ کنند.

استفاده از پلاستیک را در زندگی روزمره خود کاهش دهید!

قدم اول ساده است! مصرف پلاستیک را در زندگی روزمره کاهش دهید و به جای خرید مکرر بطری‌های آب و بسته بندی‌های پلاستیکی، از محصولاتی که بسته بندی قابل بازیافت دارند استفاده کنید. هر بار که پلاستیک کمتری مصرف می‌نمایید و از جایگزین این محصولات پلاستیکی بهره می‌برید قدم بزرگی برای کاهش مضرات پلاستیک برای محیط زیست برداشته اید.

به پلاستیک‌های یکبار مصرف، از جمله نی، لیوان و سایر ظروف پلاستیکی غذا، نه بگویید!

یکی از بزرگترین منابع آلودگی پلاستیک، محصولات یکبار مصرف مانند نی، لیوان‌های پلاستیکی، کارد و چنگال و بسته بندی‌های کوچک غذایی هستند؛ که به سرعت وارد محیط زیست شده و تجزیه ناپذیر می‌باشند. با امتناع از استفاده از این اقلام، نه تنها میزان زباله را کاهش می‌دهید، بلکه فرهنگ استفاده از گزینه‌های پایدار را در اطرافیان خود ترویج می‌کنید.

جایگزین‌های بدون پلاستیک مانند شیشه، فلز یا محصولات بامبو را انتخاب کنید!

در مطالب بالا، مثال هایی از موارد جایگزین وسایل پلاستیکی آورده شد تا با ایده گرفتن از آنها زندگی روزمره خود را بهینه نمایید. برخی از وسایلی که می‌توانید به عنوان جایگزین استفاده کنید نظیر، کیسه های بسته بندی کاغذی، کیف های پارچه ای، سبدهای پارچه ای همراه، ظروف شیشه ای و … است.

ردپای پلاستیکی خود را در محیط زیست پاکسازی نمایید!

هر زباله پلاستیکی که در طبیعت رها می‌شود، اثری مخرب بر روی زمین، آب و حیات وحش می‌گذارد و به حیات موجودات زنده لطمه می‌زند و زیبایی طبیعت را خدشه دار می‌کند، اما این را بدانید که شما قادرید این داستان را تغییر دهید! با جمع آوری زباله‌ها از پارک‌ها، سواحل و کوچه‌ها، نه تنها محیط اطراف خود را پاکسازی می‌کنید، بلکه پیامی مهم به دیگران می‌دهید؛ اینکه “ما مسئول زمین خود هستیم و اجازه نمی‌دهیم پلاستیک، خانه مشترک ما و دیگر موجودات را نابود کند.” هر اقدام کوچک شما، گامی بزرگ برای بازگرداندن زندگی سالم به طبیعت است و آینده‌ای پاک‌تر برای نسل‌های بعدی رقم می‌زند.

معرفی انواع مختلف پلاستیک و بررسی تاثیرات و مضرات آن ها برای محیط زیست

تمامی وسایل پلاستیکی که در اطراف ما وجود دارند و به آسانی کارهای ما کمک می‌کنند از ترکیبات شیمیایی به دست آمده اند. شناخت انواع پلاستیک از آنجایی حائز اهمیت است که به ما در انتخاب بهترین محصولات پلاسکو و پلاستیکی کمک کرده و می‌توانیم محصولاتی قابل بازیافت و فاقد ضرر را خریداری نماییم. در ادامه انواع مواد استفاده شده در محصولات پلاستیکی آمده است.

پلی اتیلن ترفتالات (PET)

پلی‌اتیلن ترفتالات یا PET یکی از پرکاربردترین پلاستیک‌ها در بسته بندی مواد غذایی و نوشیدنی است. این ماده سبک و شفاف، قابلیت بازیافت دارد و به همین دلیل در بطری‌های نوشیدنی، ظروف بسته بندی مواد غذایی و حتی الیاف پارچه استفاده می‌شود. با این حال، اگر PET وارد محیط زیست شود، به دلیل تجزیه ناپذیری طولانی، به خاک و آب آسیب می‌رساند و می‌تواند در زنجیره غذایی موجودات زنده نفوذ کند. بازیافت و استفاده مجدد از PET، گامی مهم در کاهش این آسیب‌ها است.

پلی وینیل کلراید (PVC)

PVC یا پلی‌وینیل کلراید، یکی دیگر از پلاستیک‌های رایج است که به دلیل مقاومت بالا در برابر رطوبت، حرارت و عوامل محیطی، در صنایع ساختمانی، لوله کشی، کابل‌ها و روکش‌ها کاربرد دارد. این پلاستیک می‌تواند در دو شکل سخت و انعطاف پذیر تولید شود. با وجود مزایای صنعتی، PVC هنگام تولید و دفع ممکن است مواد شیمیایی مضری مانند دیوکسین(Dioxins) آزاد کند که اثرات منفی بر محیط زیست دارد. به همین دلیل، مدیریت صحیح پسماند و استفاده از جایگزین‌های پایدار، در کاهش آسیب‌های زیست محیطی PVC اهمیت ویژه‌ای دارد.

بیوپلاستیک‌ها

بیوپلاستیک‌ها(Bioplastic ) که به پلاستیک‌های سبز شناخته می‌شوند، نسل جدیدی از پلاستیک‌ها هستند که از مواد تجدید پذیر و طبیعی ساخته شده و پس از ورود به طبیعت به راحتی تجزیه پذیرند و تبدیل به کود گیاهی می‌شوند. این نوع پلاستیک تنها حدود یک درصد از کل تولید جهانی را شامل می‌شود، اما استفاده از آن روز به روز در حال افزایش است. بیوپلاستیک‌ها ترکیبات متنوعی دارند و با کاهش تولید زباله‌های پلاستیکی، نقش مهمی در حفاظت از محیط زیست و کاهش اثرات مخرب پلاستیک‌های سنتی ایفا می‌کنند.

دوستدارن زمین جهت از بین بردن مضرات پلاستیک برای محیط زیست چه مسئولیتی دارند؟

هر یک از ما، نقش مهمی در کاهش مضرات پلاستیک برای محیط زیست داریم! پلاستیک‌های یکبار مصرف، زباله‌های پلاستیکی و محصولات غیرقابل بازیافت تنها طبیعت را تخریب نمی‌کنند، بلکه سلامت انسان‌ها، حیات وحش و منابع آبی را نیز در معرض خطر قرار می‌دهند. وظیفه ما فراتر از استفاده محدود از پلاستیک است؛ ما مسئول انتخاب‌های روزمره خود هستیم که می تواند شامل موارد زیر باشد:

• کاهش مصرف پلاستیک‌های یکبار مصرف
• آگاه‌سازی اطرافیان از نحوه صحیح دفع زباله های پلاستیکی
• تلاش برای بازیافت و مدیریت پسماند صحیح
• انتخاب جایگزین‌های سازگار با محیط زیست
• و…

زمانی که هر فردی قدمی کوچک برای کاهش مصرف پلاستیک در محیط زیست بردارد و مسئولیت خود را در قبال حفظ طبیعت بپذیرد، جمعیت عظیمی از افراد آگاه شکل می‌گیرد که می‌توانند تأثیر بزرگی بر پاکسازی زمین، حفاظت از حیات وحش و سلامت آینده نسل‌های بعدی داشته باشند. در حقیقت، هر تصمیم ساده ما، می‌تواند تفاوتی بی نظیر ایجاد کند.

مسئولیت اجتماعی شرکت بازن در خصوص محیط زیست

بازن به عنوان یکی از تولیدکنندگان پیشرو در زمینه لوازم و وسایل پلاستیکی، خود را در برابر حفاظت از محیط زیست برای نسل‌های آینده مسئول می‌داند. بازن باور دارد که رشد و توسعه‌ی صنعت پلاستیک، زمانی ارزشمند است که در مسیر پایداری و حفظ طبیعت سبز و زیبا گام بردارد.

 به همین دلیل، این مجموعه در سال‌های اخیر با اجرای برنامه‌های هدفمند، تلاش کرده است تا تأثیرات زیست‌محیطی فعالیت‌های خود را به حداقل برساند. از جمله اقدامات بازن در حیطه حفاظت از طبیعت ایران می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• استفاده از مواد اولیه قابل بازیافت در فرایند تولید و کاهش ضایعات صنعتی
• بهینه‌سازی مصرف انرژی و آب در خطوط تولید پلاستیک
• آموزش و فرهنگ‌سازی در میان کارکنان و مصرف‌کنندگان برای تفکیک زباله و بازیافت محصولات پلاسکو
• طراحی محصولات بادوام و قابل استفاده مجدد برای کاهش نیاز به پلاستیک یک‌بار مصرف

بازن با اجرای دقیق این برنامه‌ها تلاش می‌کند نشان دهد که تولید مسئولانه و به نفع محیط زیست نه‌تنها ممکن است، بلکه به عنوان یک ارزش بنیادین می‌تواند الگوی سایر تولیدکنندگان در داخل کشور نیز باشد.

پرسش و پاسخ در رابطه با مضرات پلاستیک برای محیط زیست

بهترین جایگزین برای پلاستیک چیست؟

وسایل شیشه ای، بامبو، کاغذی، چوبی، فلزی(استیل) و دیگر مواردی که تجزیه پذیر هستند، بهترین جایگزین ها برای محصولات پلاستیکی به حساب می‌آیند.

چه میزان مواد پلاستیکی در اقیانوس وجود دارد؟

کل مقدار پلاستیکی که سالانه وارد محیط دریایی می‌شود حدود ۱ تا ۲ میلیون تن است (وزن یک بچه نهنگ گوژپشت حدود ۱ تن است). موجودات دریایی می‌توانند در پلاستیک گیر کنند یا آن را با غذا اشتباه بگیرند و اثرات آن اغلب کشنده است. همچنین مواد شیمیایی مضر مرتبط با پلاستیک در گونه‌هایی از پلانکتون‌ها گرفته تا دلفین‌ها یافت شده است.

چرا پلاستیک ها برای مدت طولانی در طبیعت باقی می مانند؟

پلاستیک‌ها از مشتقات نفتی و مواد شیمیایی مصنوعی ساخته می‌شوند که در برابر تجزیه میکروبی و شیمیایی مقاوم هستند. ساختار مولکولی پایدار آن‌ها باعث می‌شود صدها تا هزاران سال در خاک، آب و طبیعت باقی بمانند.

آیا شیشه در محیط زیست تجزیه می شود؟ (مدت زمان تجزیه شیشه در طبیعت چقدر است؟)

شیشه ماده‌ای غیرقابل تجزیه بیولوژیکی است و به طور تقریبی بین ۱۰۰۰ تا ۴۰۰۰ سال در طبیعت باقی می‌ماند و قرن ها طول می‌کشد تا تجزیه شود و مانند پلاستیک برای طبیعت و جانداران تهدید به حساب می‌آید.

تجزیه پلاستیک ها در طبیعت چند سال طول می کشد؟

بسته به نوع پلاستیک، تجزیه آن‌ها بین ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ سال طول می‌کشد. برای مثال، کیسه‌های پلاستیکی سبک ممکن است حدود ۲۰۰ سال و بطری‌های پلاستیکی تا ۴۵۰ سال یا بیشتر در طبیعت باقی بمانند.                        

سوزاندن پلاستیک در طبیعت روش درستی برای از بین بردن زباله است؟

خیر. سوزاندن پلاستیک مواد شیمیایی مضر و گازهای گلخانه‌ای مانند دی اکسیدکربن و متان آزاد می‌کند که باعث آلودگی هوا، گرمایش زمین و مشکلات سلامتی می‌شود. بنابراین سوزاندن پلاستیک در محیط طبیعی روش مناسبی نیست.

مدت زمان تجزیه کاغذ در خاک چقدر است؟

با توجه به ماهیت کاغذ که برگرفته از طبیعت است، مدت زمان تجزبه آن بین ۲ تا ۶ ماه است.

زمان تجزیه آهن در طبیعت چه مدت است؟

آهن در خاک و شرایط محیطی معمولاً ۵ تا ۱۰ سال طول می‌کشد تا زنگ بزند و تجزیه شود، اما این روند بسته به رطوبت، دما و ترکیب خاک می‌تواند طولانی‌تر باشد.